DZIEDZICZENIE TESTAMENTOWE – CZĘŚĆ 1 czyli kilka słów o testamencie
Zgodnie z art. 941 kodeksu cywilnego rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci
można jedynie przez testament.
Należy pamiętać, że testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego
spadkodawcy. Oznacza to, że w przypadku sporządzenia testamentu „wspólnego”, np.
przez małżonków będzie on nieważny. W takiej sytuacji, każdy z małżonków powinien
sporządzić swój testament.
Testament wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą śmierci spadkodawcy. Do tego
czasu, mimo sporządzenia testamentu, spadkodawca może swobodnie rozporządzać swoim
majątkiem.
Aż do chwili śmierci spadkodawca w każdej chwili może sporządzony przez siebie testament zmienić lub odwołać. Odwołanie testamentu może nastąpić poprzez sporządzenie nowego testamentu bądź w ten sposób, że w zamiarze odwołania testamentu spadkodawca zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.
Spadkodawca może odwołać zarówno cały testament, jak i poszczególne jego
postanowienia.
W przypadku, gdy spadkodawca sporządził nowy testament, ale nie zaznaczył w nim,
że poprzedni odwołuje, wówczas ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego
testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
W związku z tym, iż sporządzenie oraz odwołanie testamentu jest czynnością o
charakterze ściśle osobistym nie jest dopuszczalne posłużenie się przedstawicielem (art. 944
§ 2 k.c.). Oznacza to, że testator nie może wyznaczyć pełnomocnika do sporządzenia
testamentu czy też jego odwołania, ani też w testamencie upoważnić wskazanej osoby do
sprecyzowania dokonanych rozrządzeń. Naruszenie tego wymogu pociąga za sobą
bezwzględną nieważność testamentu.
Pamiętajmy, że sporządzić i odwołać testament może jedynie osoba, która ma pełną
zdolność do czynności prawnych.
Art. 945 k.c. wskazuje jakie są przesłanki nieważności testamentu.
Testament jest nieważny, jeśli:
- został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Taki stan może wynikać z choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych (np. wskutek nadużycia alkoholu, przedawkowania lekarstw);
- został sporządzony pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści. Błąd może wiązać się zarówno z treścią testamentu, jak i z okolicznościami nieuregulowanymi w czynności prawnej (np. celem testowania). Na błąd można powołać się bez względu na to, czy został on wywołany umyślnie lub nieumyślnie przez osoby trzecie, czy też pojawił się z winy lub bez winy testatora;
- został sporządzony pod wpływem groźby. Groźba może pochodzić od dowolnej osoby, np. spadkobiercy, zapisobiercy czy też innej osoby zainteresowanej treścią testamentu i może być skierowana przeciwko testatorowi (jego dobrom osobistym czy majątkowym), jak też przeciwko osobie trzeciej (niekoniecznie bliskiej testatorowi).
Powoływanie się na nieważność testamentu, z przyczyn o których mowa powyżej,
jest ograniczone w czasie. Zgodnie z art. 945 § 2 k.c. osoba mająca w tym interes nie może
się powołać na nieważność testamentu po upływie lat trzech od dnia, w którym dowiedziała
się o przyczynie nieważności (przy czym bieg terminu rozpoczyna się najwcześniej w chwili
otwarcia spadku, gdyż dopiero po śmierci testatora powstaje możliwość kwestionowania
testamentu), a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku czyli z chwilą
śmierci spadkodawcy.
Podsumowując do dziedziczenia na podstawie testamentu dochodzi wówczas, gdy
testament taki był sporządzony przez spadkodawcę w sposób ważny (zgodnie z przepisami
prawa) i wywołał skutki prawne.
Przygotowała i opracowała: Angelika Rutkowska
Niniejsza treść nie stanowi porady prawnej, inwestycyjnej ani finansowej. Jest udostępniona wyłącznie w
celach informacyjnych oraz edukacyjnych.
