Rozdzielność majątkowa małżeńska
Stosownie do art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa między
małżonkami powstaje wspólność majątkowa. Wspólność ta powstaje niezależnie od woli nupturientów.
Jednakże ustawodawca wprowadził do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego m.in. instytucję rozdzielności
majątkowej, która jest przeciwieństwem wspólności ustawowej.
Czym jest rozdzielność majątkowa?
Rozdzielność majątkowa jest jednym z ustrojów majątkowych, który może zostać przyjęty przez
małżonków, regulując ich stosunki majątkowe.
Zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozdzielność majątkową wprowadza się
umową w formie aktu notarialnego (umowna rozdzielność majątkowa). Umowa taka może być zawarta
w trakcie trwania związku małżeńskiego, jak również może ona poprzedzać zawarcie małżeństwa.
W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno
majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.
Jakie są skutki ustanowienia rozdzielności majątkowej?
Przede wszystkim:
– brak majątku wspólnego; każdy z małżonków posiada swój majątek osobisty,
– każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem, np. bez zgody drugiego małżonka może
zaciągać kredyty czy nabywać nieruchomości,
– zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej wyłącza możliwość łącznego opodatkowania małżonków,
– umowa majątkowa małżeńska nie wpływa na kolejność dziedziczenia.
Należy pamiętać, że skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności
majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o
ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.
Warto także wiedzieć, że umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W
razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa,
chyba że strony postanowiły inaczej.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje również przymusowy ustrój majątkowy, w kilku
przypadkach.
Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności
majątkowej. Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z
małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym
wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
Rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia
upadłości jednego z małżonków, przy czym w przypadku uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także
umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje
ustawowy ustrój majątkowy.
Ponadto orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej,
zaś z chwilą jej zniesienia powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. Na zgodny wniosek
małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.
Warto zaznaczyć, że rozdzielność majątkowa nie wyklucza wspólnego prowadzenia gospodarstwa
domowego czy wspólnego nabywania niektórych dóbr – ale każde takie działanie odbywa się na zasadach
współwłasności, a nie wynikającego z ustroju wspólnoty majątkowej.
Przygotowała i opracowała: Angelika Rutkowska
Niniejsza treść nie stanowi porady prawnej, inwestycyjnej ani finansowej. Jest udostępniona wyłącznie w
celach informacyjnych oraz edukacyjnych.
